Zimowe dokarmianie ptaków – czyli jak otworzyć najlepszą stołówkę na dzielnicy!

Spójrzmy prawdzie w oczy. Twoja działka zimą wygląda pewnie jak scenografia do filmu o melancholii. Smutne badyle, szaro, buro i ponuro. Ale zaraz, zaraz! Przecież tam wciąż tętni życie, tylko trzeba je trochę wesprzeć. Kiedy temperatura spada poniżej zera, a śnieg przykrywa wszystko grubą kołdrą, Twoi skrzydlaci sąsiedzi zaczynają desperacko szukać jedzenia.

I tu wkraczasz Ty, cały na biało (albo w ciepłej kurtce), gotowy na zimowe dokarmianie ptaków. To nie tylko dobry uczynek, ale też najlepszy „telewizor”, jaki możesz sobie zafundować. Obserwowanie sikorki walczącej z kawałkiem słoniny jest lepsze niż niejeden serial! Zanim jednak otworzysz swoją ptasią restaurację, musisz poznać menu i zasady gry, żeby zamiast pomóc, nie zaszkodzić.

Karma dla ptaków na zimę – czego ABSOLUTNIE NIE podawać skrzydlatym przyjaciołom

Zanim przejdziemy do tego, co dobre, ustalmy, co jest zakazane i czego nie podawać ptakom do jedzenia. Traktuj to śmiertelnie poważnie. Karmienie ptaków byle czym to najprostsza droga do zrobienia im krzywdy.

• Chleb to nie jedzenie! Zapamiętaj to raz na zawsze. Chleb dla ptaków to jak dla Ciebie codzienne jedzenie fast foodów popijanych colą. Zapycha, nie daje wartości, a sól i spulchniacze w nim zawarte prowadzą do poważnych chorób (np. kwasicy żołądka) i deformacji skrzydeł.
• Resztki z Twojego obiadu. Solone ziemniaki, przyprawione mięso, ciasto z kremem – to wszystko ląduje w koszu, nie w karmniku. Sól jest dla ptaków zabójcza.
• Zepsute, spleśniałe lub zamarznięte jedzenie. Jeśli coś nie nadaje się dla Ciebie, nie nadaje się też dla wróbla. Pleśń wytwarza toksyny, które mogą szybko uśmiercić małego ptaka.

Czym dokarmiać ptaki zimą? Menu dla VIP-ów (Very Important Ptaks)

Nie musisz być ornitologiem, żeby skutecznie pomagać. Wystarczy, że skupisz się na najczęstszych gościach Twojego ogrodu. Większość z nich zadowoli się kilkoma podstawowymi rodzajami pokarmu. Pamiętaj, że numerem jeden na liście przebojów jest zawsze słonecznik (najlepiej czarny lub łuskany) – uwielbiają go prawie wszyscy.

Jakie ptaki dokarmiać zimą? Oto ściąga, co serwować konkretnym klientom:

Ptasi klient	Ulubione danie dnia	Cechy szczególne
Sikorki (bogatka, modraszka)	Słonecznik, kule tłuszczowe, niesolona słonina (tylko w mróz!), orzechy ziemne (niesolone!).	Akrobaci. Zjedzą wszystko, co wisi i się buja.
Wróble i mazurki	Drobne ziarna: proso, owies, pszenica, łuskany słonecznik.	Lubią jeść w grupie, często robią przy tym harmider.
Kosy i kwiczoły	Miękkie owoce: jabłka (pokrojone lub nabite na gałąź), rodzynki, jagody (np. jarzębina, jeśli została na drzewie).	Wolą żerować na ziemi lub niskich tackach.
Dzięcioły	Kule tłuszczowe, słonina, orzechy włoskie i laskowe.	Potrzebują solidnego oparcia, żeby spokojnie „dziobać”.
Gołębie i sierpówki	Grube ziarna: pszenica, kukurydza, groch.	Odkurzacze. Zjedzą to, co spadnie innym, ale potrzebują dużej przestrzeni.
Dzwońce, zięby, szczygły	Słonecznik (to podstawa!), nasiona oleiste (np. rzepak), konopie.	Mają mocne dzioby do łuskania twardych nasion.

Zobacz też: Co robić w grudniu w ogrodzie?

Dokarmianie ptaków zimą – rodzaje karmników dla ptaków

Jak dokarmiać ptaki zimą? Rodzaj karmnika jest równie ważny jak to, co do niego wsypiesz. Różne ptaki mają różne preferencje co do „zastawy stołowej”. Oto najpopularniejsze rozwiązania, które sprawdzą się w Twoim ogrodzie.

Klasyczny karmnik „domek”

To jest ten model, który wszyscy rysowaliśmy w przedszkolu. Ma daszek, który chroni jedzenie przed deszczem i śniegiem, oraz podstawkę, na którą wysypujesz ziarno.

• Dla kogo – dla większości małych i średnich ptaków (sikorki, wróble, zięby).
• Plusy – uniwersalny, ładnie wygląda, jedzenie jest suche.
• Minusy – trzeba go regularnie sprzątać z ptasich odchodów, bo łatwo przenoszą się w nim choroby.

Oto, jak wygląda taki klasyczny model:

Karmnik tubowy (silos)

Nowoczesne i bardzo higieniczne rozwiązanie. To przezroczysta tuba z otworami i małymi żerdkami, na których siadają ptaki. Ziarno wysypuje się stopniowo, w miarę jedzenia.

• Dla kogo – głównie dla mniejszych ptaków, świetny dla sikorek, dzwońców czy czyżyków.
• Plusy – jedzenie jest bardzo czyste, nie jest zadeptywane. Widać, ile ziarna zostało. Trudniej dostępny dla dużych ptaków (np. gołębi).
• Minusy – nie nadaje się dla ptaków, które nie potrafią jeść, wisząc na małej żerdce.

Spójrz na ten przykład karmnika tubowego pełnego nasion:

Karmniki na kule tłuszczowe i słoninę

To mogą być proste siatki (byle nie te plastikowe po cytrusach, w które ptaki mogą się zaplątać!), metalowe koszyczki lub po prostu sznurek, na którym wieszasz słoninę.

• Dla kogo – raj dla sikorek i dzięciołów.
• Plusy – tanie, proste w obsłudze, zapewniają ptakom niezbędny zimą tłuszcz.
• Minusy – słoninę trzeba zdjąć, gdy temperatura wzrośnie powyżej zera, bo zjełczeje i zaszkodzi ptakom.

Tak wygląda typowy karmnik na kule tłuszczowe:

Karmnik naziemny (taca)

Niektóre ptaki po prostu nie lubią latać do „domków”. Wolą jeść z poziomu gruntu, tak jak robią to w naturze. Taki karmnik to po prostu niska taca, najlepiej z ażurowym dnem, żeby woda mogła odpływać.

• Dla kogo – kosy, kwiczoły, gołębie, szpaki.
• Plusy – idealny do wykładania owoców (jabłek) i dla gatunków żerujących na ziemi.
• Minusy – jedzenie jest łatwo dostępne dla kotów i szybko zasypuje je śnieg. Wymaga częstego sprzątania.

Oto przykład prostej tacy do karmienia ptaków żerujących na ziemi:

Zasady BHP w ptasiej stołówce, czyli jak karmić ptaki

Żeby Twoja pomoc była naprawdę skuteczna, musisz trzymać się kilku żelaznych reguł. To trochę jak prowadzenie własnego lokalu gastronomicznego – sanepid (czyli Ty) musi czuwać.

• Konsekwencja to podstawa – jeśli zaczniesz karmić, rób to regularnie aż do wiosny. Ptaki przyzwyczajają się do „pewnej miejscówki”. Jeśli nagle przestaniesz sypać ziarno w środku mrozu, mogą nie mieć siły, by znaleźć jedzenie gdzie indziej i zginą.
• Czystość przede wszystkim – regularnie wymiataj resztki jedzenia i ptasie odchody z karmnika. Raz na jakiś czas umyj go gorącą wodą bez detergentów. Brudny karmnik to wylęgarnia chorób.
• Bezpieczna lokalizacja – karmnik umieść w miejscu, gdzie kot nie ma łatwego dostępu. Dobrze, żeby w pobliżu (ale nie za blisko) były jakieś krzaki, w których ptaki mogą się schować w razie zagrożenia.
• Nie zapomnij o piciu – zimą ptakom często brakuje… wody! Kiedy wszystko jest zamarznięte, nie mają co pić. Wystawienie płaskiego naczynia z letnią wodą (i pilnowanie, by nie zamarzła na kość) to dla nich ogromna ulga.

Zimowe dokarmianie ptaków to fantastyczna sprawa. Daje mnóstwo radości i poczucie, że robisz coś dobrego. Wystarczy trochę słonecznika, kawałek słoniny i odrobina konsekwencji, a Twój ogród zamieni się w najbardziej oblegane miejsce w okolicy. Powodzenia!

FAQ

Kiedy zacząć dokarmianie ptaków?

Nie ma jednej daty w kalendarzu. Zasadą jest: zaczynamy, gdy śnieg przykryje naturalne źródła pokarmu lub gdy chwyci silny mróz. Dokarmianie jesienią, gdy jest ciepło i jedzenia jest pod dostatkiem, rozleniwia ptaki i zniechęca je do migracji.

Czy mogę dawać ptakom kaszę, ryż lub płatki?

Tak, ale z umiarem i najlepiej, gdy ugotowana kasza (np. jęczmienna czy pęczak) oraz ryż są podane bez soli. Bardzo dobrym wyborem są też surowe płatki owsiane – to wartościowy i bezpieczny pokarm, który Twoi skrzydlaci goście zjedzą z wielkim smakiem prosto z karmnika.

Dlaczego do mojego karmnika nie przylatują ptaki?

Cierpliwości! Czasami potrzeba kilku dni, a nawet tygodni, żeby ptaki odkryły nową stołówkę i jej zaufały. Upewnij się też, że karmnik nie stoi w miejscu zbyt ruchliwym lub odsłoniętym, gdzie czują się zagrożone.